Oddychanie podczas nauki pływania. Dlaczego poświęcam mu tyle uwagi?

Oddychamy przez całe życie, najczęściej zupełnie nie zastanawiając się nad tym, jak właściwie działa ten proces. Dopiero kiedy zaczynamy uczyć się pływać, okazuje się, że oddech, który na lądzie przychodzi nam tak naturalnie, w wodzie wymaga trochę innego podejścia.

Podczas pierwszych zajęć przykładam do oddychania dużą wagę. Zależy mi, żeby dziecko nie tylko nauczyło się wykonywać kolejne ćwiczenia, ale również zaczęło rozumieć, jak oddycha, co dzieje się z jego ciałem i dlaczego ta umiejętność będzie później tak ważna.

Czym właściwie jest oddech?

Zacznijmy od czegoś, co wydaje się oczywiste. Podczas wdechu powietrze trafia do płuc, a jednym z najważniejszych mięśni odpowiedzialnych za ten proces jest przepona. Kiedy pracuje, zmienia się objętość klatki piersiowej, poruszają się żebra i ściana brzucha. Możemy to zaobserwować nawet podczas spokojnego siedzenia na krześle.

Często używamy określenia „oddychanie do brzuszka”. To obrazowe porównanie, szczególnie pomocne w rozmowie z dziećmi, chociaż oczywiście powietrze nie trafia do brzucha. Warto również zwrócić uwagę na ruch dolnych żeber, które podczas spokojnego wdechu mogą rozszerzać się na boki i do tyłu.

Nie musimy od razu uczyć się specjalnych technik oddechowych. Samo poznanie tego, jak pracuje nasze ciało, jest dobrym punktem wyjścia.

Pompowanie, czyli pierwsze doświadczenia z oddechem w wodzie

Na moich zajęciach dzieci bardzo szybko poznają określenie „pompowanie”. Tak nazywamy naukę spokojnego wypuszczania powietrza do wody. Kiedy dziecko oswoi się z kontaktem wody z twarzą i jest gotowe na kolejne zadanie, zaczynamy ćwiczyć koordynację wdechu nad powierzchnią i wydechu do wody.

To jeden z tych elementów, do których regularnie wracamy. Początkowo jest osobnym ćwiczeniem, później pojawia się przy ślizgach, pracy nóg i bardziej złożonych zadaniach. Dziecko zaczyna zauważać, że oddech nie funkcjonuje niezależnie od ruchu. Musimy stopniowo nauczyć się łączyć te czynności.

W czasie zajęć staram się również tłumaczyć, dlaczego wykonywanie ćwiczenia może być na początku trudne. Kontakt twarzy z wodą jest dla niektórych dzieci nowym doświadczeniem, a próba skoordynowania oddychania i ruchu wymaga uwagi. Nie oczekuję, że wszyscy opanują tę umiejętność w tym samym tempie.

Lubię, kiedy dzieci zaczynają same dostrzegać zależności. Najpierw poznajemy proste pompowanie, a jakiś czas później okazuje się, że ta sama umiejętność pomaga nam podczas wykonywania torpedy czy kolejnych ćwiczeń pływackich.

Czy do nauki pływania można przygotować się na lądzie?

Nie trzeba przed pierwszą lekcją opanować żadnego szczególnego sposobu oddychania. Można jednak zainteresować się tym, jak nasze ciało pracuje podczas spokojnego oddechu.

Prostym doświadczeniem jest położenie dłoni na dolnych żebrach i obserwowanie ich ruchu podczas naturalnego oddychania. Bez przyspieszania, forsowania głębokich wdechów czy zatrzymywania powietrza. Chodzi wyłącznie o zwrócenie uwagi na coś, co zazwyczaj wykonujemy automatycznie.

Ćwiczenia w wodzie to już inna sprawa. Tutaj potrzebujemy odpowiednich warunków i prowadzenia przez instruktora, szczególnie gdy uczymy się zanurzać twarz i koordynować oddech. Nie stosujemy hiperwentylacji ani rywalizacji w długości wstrzymywania oddechu.

Lubię pokazywać dzieciom, że nawet z pozoru proste ćwiczenie ma swoje miejsce w całym procesie nauki. Pompowanie nie jest zadaniem wykonywanym tylko dlatego, że znajduje się na początku metodyki. To umiejętność, którą będziemy wykorzystywać wielokrotnie, łącząc ją z pozycją ciała, pracą nóg i ruchem.

Właśnie takie rozumienie tego, co robimy i po co to robimy, chciałbym rozwijać w Aqua Edukacji.

Paweł Dropiński — instruktor pływania, założyciel Fundacji Aqua Edukacja.